Dzieci otrzymujące orzeczenie o potrzebie kształcenia integracyjnego najczęściej nie rozwijają się prawidłowo i harmonijnie. Przyczyną może być obniżony poziom intelektualny i zaburzenia w zakresie funkcji psychomotorycznych. Bywa, że zaburzenia te mają charakter parcjalny, częściej jednak są to deficyty rozwojowe sprzężone. Pojawiające się trudności w nauce niosą za sobą negatywne konsekwencje dotyczące rozwoju emocjonalnego i społecznego dziecka. Aby im skutecznie zapobiec należy zrozumieć przyczyny problemów w nauce, postawić właściwą diagnozę i otoczyć ucznia specjalistyczną opieką terapeutyczną. Zadaniem nauczyciela – terapeuty jest zatem stworzenie specjalnych warunków w środowisku szkolnym, aby każdy uczeń miał możliwość otrzymania właściwej i specjalistycznej pomocy, która umożliwi mu rozwój na miarę jego możliwości. Analiza objawów zaburzeń rozwojowych – diagnoza- jest podstawą do stworzenia indywidualnego programu oddziaływań usprawniających dziecko. Program ten musi uwzględniać mocne strony rozwoju ucznia i zadania będące w sferze jego najbliższego rozwoju.

Nauczyciel prowadzący zajęcia terapii pedagogicznej oddziałuje na wszystkie sfery rozwoju ucznia. Celem jego pracy terapeutycznej jest zatem:

1. Oddziaływanie psychoterapeutyczne w zakresie:

  • zapewnienia komfortu emocjonalnego w trakcie ćwiczeń ( poczucie bezpieczeństwa, akceptacja, zaangażowanie terapeuty
  • rozbudzania pozytywnej motywacji do pracy, dostarczania doświadczeń związanych z osiąganiem sukcesów,– kształtowanie poczucia własnej wartości,
  • integracji i współpracy z rówieśnikami,
  • kształtowania korzystnych cech, sposobów zachowania , się w sytuacjach zadaniowych ( koncentracja uwagi, systematyczność, dokładność, kończenie zadań, organizacja warsztatu pracy itp.)
  • radzenia sobie z niepowodzeniami.

2. Usprawnianie zaburzonych procesów psychomotorycznych dotyczących percepcji wzrokowej, słuchowej, orientacji przestrzennej, sprawności ruchowej i manualnej.

3. Usprawnianie i doskonalenie procesu czytania i pisania.

Specyfika oddziaływań zmierzających do łagodzenia i usuwania zaburzeń rozwojowych dzieci niepełnosprawnych wymaga od nauczyciela – terapeuty stosowania odpowiednich zasad. Najistotniejszą spośród nich jest zasada indywidualizacji, sprowadzająca się do wytwarzania bliskiej więzi z dzieckiem, stwarzania poczucia bezpieczeństwa, doboru środków i metod oddziaływań terapeutycznych. Ważna jest także zasada kompensacji zaburzeń, polegająca na przejmowaniu funkcji zaburzonych przez lepiej rozwinięte. Najbardziej typową zasadą terapii jest przechodzenie od ćwiczeń funkcji do ćwiczeń czynności. Terapeuta pomaga uczniowi usprawnić jego zdolności percepcyjne i motoryczne, które są niezbędne do opanowanie poszczególnych umiejętności. Możliwość realizowania zadań zgodnie z indywidualnym planem pracy pozwala w szerokim stopniu stosować zasadę systematyczności uwzględniającą stopniowe przechodzenie od zadań łatwiejszych do trudniejszych i zasadę utrwalania bez presji czasowej. Wszystkie te zasady powinny pozostać w zgodzie z zasadą stopniowania trudności, aby nie dopuszczać do znużenia i zmęczenia. Zadania powinny być dostosowane do możliwości dziecka i stwarzać warunki do ich wykonania.

Podstawą pracy terapeutycznej jest dobór odpowiednich metod i technik. Nauczyciel -terapeuta powinien dysponować dużym wachlarzem metod zdobywanych w trakcie ustawicznego procesu samokształcenia i doskonalenia zawodowego. Znajomość różnorodnych metod umożliwia prowadzenie terapii dziecka w sposób zindywidualizowany i wpływa na efektywność działania. Każdą z metod w razie potrzeby można dostosować do potrzeb dziecka z określonymi zaburzeniami. Na zajęciach terapii pedagogicznej najbardziej pożądane są metody czynnościowe, które zaspokajają najważniejsze potrzeby dziecka poprzez działanie, przeżywanie, odkrywanie i poznawanie.

W trakcie pracy terapeutycznej terapeuta powinien współpracować z nauczycielami i rodzicami dziecka. Systematyczne przekazywanie informacji na temat możliwości, potrzeb, mocnych stron i roli zaburzonych funkcji w procesie uczenia umożliwia wyrównywanie deficytów rozwojowych ucznia nie tylko na zajęciach specjalistycznych, ale także w klasie szkolnej i w domu. Nauczyciel wspólnie z terapeutą opracowuje indywidualny program dostosowany do możliwości percepcyjnych dziecka. Należy ukierunkować aktywność ucznia angażując go w różnorodne formy działalności w taki sposób, aby miał on okazję do swojego sukcesu na terenie szkoły. Na efekt oddziaływań terapeutycznych w dużym stopniu wpływa aktywność i zaangażowanie rodziców. Nauczyciel – terapeuta udziela rodzicom wsparcia emocjonalnego informując ich o postępach dziecka, o jego osiągnięciach i mocnych stronach. Natomiast przekazując wiedzę dotyczącą sposobów pracy, udzielając wskazówek, prezentując pomoce dydaktyczne, umożliwia dziecku i rodzicom kontynuację procesu terapeutycznego w domu.

Warunkiem pracy z uczniami o specjalnych potrzebach edukacyjnych jest odpowiednie zaplecze dydaktyczne. Niezbędne jest urządzenie i wyposażenie gabinetu terapeutycznego, by stał się on miejscem przyjaznym, bezpiecznym i atrakcyjnym dla dzieci. Nauczyciel powinien nadać mu swoisty charakter, aby swoim wyglądem różnił się od sali lekcyjnej. Powinien zadbać także o odpowiedni zestaw pomocy gotowych, bądź wykonanych własnoręcznie: gry dydaktyczne, gry terapeutyczne, zeszyty metodyczne zawierające propozycje ćwiczeń graficznych, słuchowych, wzrokowych, pomoce do nauki czytania i wiele innych. Sprzętem coraz bardziej niezbędnym w pracowni terapeutycznej staje się komputer z odpowiednio dobranymi programami. Dzięki nowoczesnym środkom dydaktycznym dziecko ma możliwość pracy w sposób bardziej atrakcyjny i budzący zainteresowanie.

Wszystkie zabiegi dotyczące prowadzenia terapii pedagogicznej podejmowane są w celu, aby terapeuta stał się dla dziecka osobą, która proponuje interesujące zajęcia i służy pomocą. Nie ocenia, lecz wprowadza korekty i szuka sposobów przezwyciężania trudności. Terapeuta musi stosować ćwiczenia z pełną świadomością celu swojego działania, a w razie potrzeby przekształcać je, do potrzeb danego dziecka. Wszelkie zabiegi terapeutyczne mają na celu wyposażenie ucznia w takie mechanizmy adaptacyjne, które pozwolą mu odnaleźć siebie w środowisku pełnosprawnych kolegów.