Idea integracji, rozumiana jako wspólne wychowanie i nauczanie dzieci zdrowych i niepełnosprawnych, o różnych możliwościach rozwojowych, opiera się na poglądzie, według którego podstawą tego procesu jest zrozumienie potrzeb i jak najlepsze ich zaspokojenie.

Respektując prawo dzieci do edukacji dostosowanej do ich możliwości oraz prawo rodziców do wyboru odpowiedniej dla ich dziecka formy nauki wzrasta zainteresowanie wychowaniem i kształceniem integracyjnym dyrektorów i nauczycieli placówek, jak też terenowych władz oświatowych.

W atmosferze zrozumienia dla praw dziecka niepełnosprawnego do kształcenia integracyjnego Szkoła Podstawowa Nr 182 w Łodzi prowadzi klasy integracyjne od 1997 roku.

Uwzględniając dobro wszystkich dzieci oraz specjalne potrzeby dzieci niepełnosprawnych w klasach pracuje nauczyciel wiodący i wspierający, którzy są odpowiedzialni w równym stopniu za postępy uczniów, logopeda oraz nauczyciel terapii pedagogicznej. Zmieniono organizację przestrzenną sal stwarzając warunki do pracy zespołowej i ułatwiając kontakt nauczycielom z poszczególnymi uczniami.

Koncepcja nauczania i wychowania w klasie integracyjnej jest zmieniona w stosunku do tradycyjnego systemu. To nie program i jego zakres, ale uczeń z całym bogactwem swej natury jest zasadniczym punktem odniesienia przy dostosowywaniu programu. Nauczanie w tak zróżnicowanej grupie klasowej jest możliwe jeśli nie oczekuje się od dzieci, od nauczycieli, że wszyscy będą robili to samo, tak samo i w jednakowym czasie. Program jest modyfikowany w zależności od możliwości konkretnego ucznia.

Klasy integracyjne pracują w oparciu o obowiązujący powszechnie program szkoły masowej, na bazie obowiązujących podręczników.

W doborze treści programowych uwzględnia się głównie te o charakterze użytkowym, które każdemu uczniowi pozwalają lepiej funkcjonować w życiu.

W przypadku uczniów szczególnie uzdolnionych rozszerza się o treści o charakterze abstrakcyjnym, rozbudowuje się zakres wiedzy encyklopedycznej, stwarza się większe możliwości ćwiczeń na różnorodnym materiale.

W odniesieniu do dzieci niepełnosprawnych program jest modyfikowany w zależności od dynamiki rozwoju dziecka i jego postępów. Może zawierać elementy szkoły specjalnej i szkoły powszechnej równocześnie. Wymienione poziomy mogą być też realizowane etapami.

Dzięki pracy dwóch nauczycieli jednocześnie, a także dzięki małej liczebności klasy, występuje podczas każdej lekcji indywidualizacja w procesie uczenia się każdego dziecka, zarówno niepełnosprawnego, jak i zdrowego. Zapewnia to optymalny rozwój wychowanków. I tak na przykład na lekcji języka polskiego dzieci bardziej samodzielne układają pytania i odpowiedzi do danej czytanki, inne odpowiadają na pytania przygotowane przez nauczyciela, dziecko niepełnosprawne składa przygotowane sylaby, tworząc wyrazy z tej czytanki, a jeszcze inne wykonuje proste ćwiczenia graficzne, będące wstępem do pisania. Podczas każdej lekcji nauczyciele dążą do tworzenia okazji do wspólnej aktywności, ale z drugiej strony starają się również o to, by uwzględnić indywidualne zainteresowania i uzdolnienia ucznia. Organizują pracę w ten sposób, by umożliwić dzieciom różne zajęcia o jednym lub kilku zakresach (pisanie, czytanie, liczenie, majsterkowanie) i troszczą się, by nauka i ćwiczenia odbywały się naprzemiennie. Unikają zbyt dużego nagromadzenia materiału i nacisku na dzieci mające kłopot z nauką i starają się jednocześnie zapewnić wystarczająco wysoki poziom wymagań w stosunku do dzieci uczących się szybciej i łatwiej. Zachęcają dzieci do samodzielnej pracy, podejmowania decyzji co do wyboru zadania. Pobudzają dzieci, gdzie jest to tylko możliwe, do rozsądnej współpracy i wzajemnej pomocy. Stwarzają warunki do relaksu po wysiłku. Intensywnie pomagają uczniom niepełnosprawnym, by dać możliwość przeżycia sukcesu.

Elementem motywacyjnym dla dziecka jest dokonywanie werbalnej oceny jego postępów. Pomaga to wszystkim dzieciom w kształtowaniu obiektywnej samooceny i obiektywizmu w spojrzeniu na kolegów.

Opisowa ocena ucznia odnosi się do świadectw. Świadectwa opisowe są szansą dla współdziałania dzieci, nauczycieli i rodziców. Praca nauczyciela polega w dalszym ciągu na regularnym, starannym obserwowaniu i kontrolowaniu postępów dzieci, ponieważ tylko w ten sposób można uzyskać potrzebne rozeznanie dotyczące każdego z nich. Świadectwo opisowe zawiera informacje dotyczące:

  • strony emocjonalno – motywacyjnej ucznia,
  • zachowań społecznych i zainteresowań,
  • aktywności podczas lekcji,
  • zakresu i opanowania wiadomości,
  • sposobu przezwyciężania trudności.

W świadectwie opisowym można lepiej ocenić indywidualne osiągnięcia dziecka, ponieważ nie dokonuje się porównań z innym dzieckiem. W ten sposób uczeń może łatwiej uniknąć stresu i wczesnych zahamowań w nauce, będących wynikiem negatywnej oceny.

Nauczyciele razem z dziećmi tworzą naturalną, miłą atmosferę w klasie, która zapewnia każdemu poczucie bezpieczeństwa. Tutaj żadne dziecko nie musi się obawiać, że z powodu określonych niesprawności zostanie wyłączone z grupy lub będzie mniej akceptowane jako człowiek. Zdrowe dzieci doświadczają przy tym, że zdolności, czy sprawności nie są parametrem do mierzenia ludzkiego przystosowania się.

W klasie integracyjnej zostają przezwyciężone tak często obserwowane przejaw}’ negatywnego, społecznego zachowania, budowania przyjaźni tylko między dobrymi uczniami. To codzienne obcowanie z innością dostarcza licznych sytuacji, w których niezbędna jest umiejętność wczuwania się w stany emocjonalne innych. Sprzyja to łagodnemu wychodzeniu z egoizmu właściwego każdemu dziecku. Wraz z tym kształtowane są pozytywne cechy osobowości, to jest otwartość, wrażliwość, uczynność, cierpliwość, wytrwałość i tolerancja.

W klasie integracyjnej aktywność dzieci zdrowych, ich spontaniczność mobilizuje dzieci niepełnosprawne do pracy na lekcji i po zajęciach. Jest to najlepszy czynnik stymulujący rozwój każdego dziecka niepełnosprawnego. Zachęcane przez swoich rówieśników stawiają sobie cele nawet przekraczające ich możliwości. Ponoszą czasem niepowodzenia, ale dzięki temu mają możliwości kształtowania realnego obrazu siebie.

Integracja otwiera szansę dla wszystkich osób uczestniczących w tym przedsięwzięciu na zdobycie nowych doświadczeń we wzajemnym kontakcie. Zmienia dotychczasowe, utarte schematy w podejściu do niepełnosprawnych. Przełamuje uprzedzenia. Integracja jest również szansą na wzmocnienie funkcji opiekuńczej i wychowawczej szkoły.